Eindelijk is het zover. De reis naar het mooie Cuba. Tijdens mijn reis heb ik een dagboek bijgehouden. Hierin vertel ik wat ik heb gezien. Ik vertel ook wat ik heb geleerd over dit bijzondere land. Om dit verhaal beter te onderbouwen, volgt eerst een korte uitleg over de recente geschiedenis van Cuba.

Cuba: Het land van de tegenstrijdigheden

Er zijn verschillende landen op deze wereld met een grote historie die zich af heeft gespeeld binnen de eigen landsgrenzen. Cuba is daar één van. Van de slavernij tot aan de Spaanse heersers tot aan Batista tot aan Che Guevara. Een zwaar bevochten eiland dat toch 3x groter is dan Nederland. Tijdens de reis heb ik veel gezien en geleerd van de Cubaanse geschiedenis. Dan met name de revolutie die Fidel Castro was begonnen met zijn broer Raul en Ernesto ‘Che’ Guevara. Ook de laatste persoon is een veel besproken persoon in het land. In het kort komt het hier op neer

Eind jaren 50 was Fidel Castro een strijd begonnen tegen Fulgencio Batista, toen de president (lees: dictator) van Cuba. Hij was pro Amerikaans (VS vriend dus). Fidel zijn eerste aanval werd uitgevoerd in Santiago de Cuba bij de Moncada kazerne. Dat mislukte en Fidel werd gevangen genomen en later verbannen naar Mexico. Daar begon hij het rekruteren van de Cubaanse revolutionairen met zijn broer Raul. In Mexico ontmoette hij Ernesto Guevara die bij zijn groepering aansloot. Met tientallen strijders vertrok Fidel Castro naar Cuba met zijn boot ‘Granma’. Vanuit de Sierra Maestra begon hij zijn revolutie tegen Batista en het kapitalisme. Dat deden ze succesvol. Tot aan de strijd in Santa Clara waar Guevara een trein overviel met reserve troepen van Batista. Toen ook dat succesvol afliep voor Guevara, vluchtte Batista. Daarna was het alleen nog maar een kwestie van tijd voordat Fidel en zijn revolutionairen Havana binnentrokken. Sindsdien leidt hij het land samen met zijn broer Raul.

Het is bekend dat de VS en Cuba geen hele goede vrienden zijn. De Amerikaanse CIA heeft veel pogingen ondernomen. Ze probeerden met die pogingen Fidel zijn bewind omver te werpen. Een bekend voorbeeld hiervan heeft zich afgespeeld in de Varkensbaai. De CIA wilde dat er een opstand kwam tegen Fidel zijn bewind. De opstand bleef uit. De strijd om de Varkensbaai werd verloren. De VS trok zijn leger terug. Fidel won deze strijd tegen de CIA.

Heenvlucht en Havana

De vlucht liep niet geheel vlekkeloos. Ik vloog via Amsterdam naar Parijs om daar over te stappen voor de vlucht naar Havana. Echter op Parijs hadden we 4 uur vertraging door een scheur in 1 van de vliegtuigdeuren. Er moest dus een vervangend toestel komen om ons naar Havana te vliegen. We kregen in de wachttijd sandwiches en wat te drinken dus dat was toch netjes afgehandeld. De vlucht naar Havana verliep verder vlekkeloos tot aan de landing. Onze Boeing 747 (Jumbo jet) had de landing ingezet. Maar het vliegtuig maakte een doorstart. Er stond namelijk nog een vliegtuig op de landingsbaan. Niet echt een goed staaltje van vliegverkeersleiding in de toren. Uiteindelijk na 1x cirkelen werd de landing toch succesvol afgerond. De rit naar hotel ging snel en we konden kort na aankomst ons bed inkruipen.

Na de eerste nacht in Havana hebben we s’ochtends een stadswandeling gemaakt door het oude centrum van Havana, Vedado. Een mooi centrum met veel kleurrijke mensen. Ze doen alles om wat geld te verdienen, maar niet crimineel. Op iedere hoek staat een politie agent die toeristen bijstaat mocht er iets gebeuren. We zijn langs een oude apotheker geweest, langs San Fransicoplein en bijbehorende kerk. Tevens kregen we nog een stukje te horen van Hemingway. De schrijver die Havana als favoriete stad had om te zijn en heeft daar ook vele verhalen geschreven.

Na de lunch zijn we naar het museum van de Revolutie geweest. Veel foto´s en anti Amerikaanse propaganda. In de avond hebben we bij mensen thuis gegeten (paladar) aan de boulevard. Goed uitzicht over de straat van Florida waar we net de zon onder zagen gaan. Via de boulevard zijn we terug gelopen naar het hotel.

De volgende dag hebben we een rondrit gehad door nieuw Havana. We bezochten het plein van de Revolutie. Bij hotel Nacional hebben we mojito’s gedronken. Op het plein van de Revolutie gaf Fidel Castro altijd zijn speeches. In het hotel Nacional zijn veel beroemde gasten geweest. De foto´s van deze gasten hangen in de bar. Het hotel staat al bijna een eeuw, dus grootheden uit de jaren 50 t/m huidige tijd zijn daar te vinden.

Deze dag hebben we ook een bezoek gebracht aan een begraafplaats ‘Necropolis Cristobal Colon’. Deze begraafplaats is de belangrijkste van Havana. Het bevat onder andere het graf van Ibrahim Ferrer van de Buena Vista Social Club. Er is ook een monument voor brandweerlieden die omkomen tijdens hun werk. Daarnaast vindt men hier het graf van Senora Amelia Goyri. Deze vrouw stierf tijdens de bevalling van haar baby. Vrouwen (moeders) en jonge meiden bezoeken dit graf regelmatig. Zij bidden voor geluk en gezondheid. Deze vrouwen lopen achteruit als ze het graf weer verlaten. Dat deed de man van deze vrouw om haar zo lang mogelijk te aanschouwen.

Verder hebben we ijs gegeten en geluncht op 1 van de pleinen in oud Havana. ´s middags hebben we in bar Floridita daikiri´s gedronken. Deze bar was favoriet van Ernest Hemingway en dat is te zien in de bar. ´s avond gegeten in paladar La Guirdia waar ze heerlijke vis hebben.

Pinar del Rio

Na enkele uurtjes reizen hebben we Havana achter ons gelaten. We zijn onderweg naar een motel even buiten Pinar de Rio. Dat is het westen van Cuba. Met een tussenstop voor de lunch bij een waterval El Salto hebben we mooie grote spinnen gezien en kleine hagedissen.

Na deze stop zijn we in Pinar op bezoek geweest bij een sigarenfabriek. Daar mochten we helaas niets kopen of fotograferen. Al probeerde het grotendeel van de werknemers toch sigaren te verkopen. Ze werden wel goed in de gaten gehouden door opzichters en bewaking. Daarna zijn we doorgereden naar een fabriekje waar ze rum maken. Daar hebben we ook nog wat glaasjes rum geproefd.

De volgende ochtend stond een wandeling door de Mogotes op het programma. Daar zagen we hoe de Cubaanse boeren werken en leven. Veel loslopende dieren, zoals stieren, varkens, kalkoenen, paarden en kippen. De Mogotes staat ook bekend als verberg plaats van Che Guevara tijdens de Cuba crisis. In de middag hebben we paard gereden in de omgeving.

Varkensbaai – Cienfuegos

Na een ochtend reizen, zijn we voor de lunch gestopt bij een zwemplaats aan de Caribische zee. Naast dat je kon zwemmen in de zee, kon je ook zwemmen in een waterput ook met tropische vissen. Een Cubaanse familie was daar dan ook. Zij boden ons meteen wat toastjes met tonijn aan. Ze gaven ons ook toastjes om de vissen te voeren. Erg vriendelijk en ze wilde van alles weten over ons en spiegelde dat naar hun eigen leefsituatie. Erg grappig om mee te maken.

Verder stond er bij de ingang een plaatje van de waterput. Naar mate je dieper in de put zou gaan, zou het alleen maar warmer worden. Volgens de plattegrond is deze put wel 80 meter diep.

Verder hebben we de Varkensbaai bezocht, daar waar de CIA in 1961 het bewind van Fidel Castro omver wilde werpen. Fidel slaagde er echter in om met zijn mannen deze aanval af te slaan. Een klein museum herinnert die tijd met veel foto´s en wapens die in die tijd gebruikt zijn door de revolutionairen. Daarna zijn we gestopt in de koloniale plaats Cienfuegos. Daar proberen mensen peso´s om te wisselen naar euro´s. Ook doen kinderen van alles om aan geld, een zeepje of een pen te komen.

Op dag 7 was het tijd om te gaan duiken. Vanuit het motel waar we verbleven even buiten Cienfuegos, zijn we met een boot de baai uitgevaren. Daar gingen de anderen snorkelen. Ik maakte samen met nog 1 iemand en de duikbegeleider een duik naar 20 meter. Na 3 kwartier te hebben gedoken was het voor de rest ook tijd om terug te gaan. We hadden immers nog een stuk te rijden naar Trinidad. Na 5 minuten varen hadden we motorpech met de boot. Via de marifoon konden we geen vervanging krijgen. Er was maar één oplossing. De schipper bleek ook een getraind zwemmer te zijn. Hij moest de baai in zwemmen. Hij zwom om een andere boot te halen. Al met al na een half uur hadden we de vervangende boot. Na de lunch hebben we de tassen gepakt en zijn we naar Trinidad gereden.

Trinidad – Santi Spiritus – Valle de San Luis – Camaguey

Na aankomst in ons volgend motel zijn we naar Trinidad geweest. Het was een korte stop om even vrij rond te kijken. De volgende ochtend op dag 8 hadden we een stadswandeling. We hebben een straatje bekeken met kunstgaleries. We zagen muziekhuis ´Casa de la Musica´, een kathedraal en een bejaardentehuis. Vooral dat bejaardentehuis was erg grappig en verschilt niets eens zo veel met die in Nederland. De oude mannen die domino zitten te spelen en net zo vals kunnen spelen als ieder ander. Verder zijn ze erg vriendelijk en helpen ze met het eten maken en bewaken de groentetuin.

Die avond zijn we uit geweest in Casa de la Musica. Vrijdagavond is altijd 1 van de drukste avonden waar ook Cubanen uitgaan. De muziek is salsa en Reggeaton. Cubanen zijn goed in ‘schudden met de billen’. Ze maken ook lekkere cocktails.

De volgende dag vertrokken we met een tussenstop in Santi Spiritus en Valle de San Luis naar Camaguey. Santi Spiritus is een gemoedelijk koloniaal stadje. Toeristen worden hier niet zo ‘lastig gevallen’ als in Havana of Cienfuegos. Valle de San Luis is een dorp waar tekenen van de slavernij nog heel duidelijk zichtbaar is. De bewoners van dit dorp zijn directe afstammelingen. Een uitkijk toren laat zien hoe het er tijdens de slavernij uit zag. Deze toren heb ik beklommen en het uitzicht was schitterend.

Eenmaal aangekomen in Camaguey hebben we die avond gegeten en in de stad. Camaguey is een stad waar het veel rustiger is dan Havana of Trinidad. Er gaan ook niet veel toeristen langs. We zijn die avond uit geweest in Casa de la Tropa. Echter swingt het daar niet zo als in Trinidad.

Camageuy – Sierra Maestra

De ochtend begon met een fietstour door Camageuy. Bij aankomst had ik al een afspraak gemaakt met 1 van de fietsgidsen met een 3-persoons fietskar. Hij leidde ons langs de plaatselijke markt, enkele kerken en een oude hospitaal. Toevallig waren er kinderen voor het hospitaal aan het spelen. We hebben ook enkele grote potten gezien in een oude bar. In Camaguey is namelijk een oude potterij. Deze stad staat daar ook om bekend.

Na de lunch zijn we richting de Sierra Maestra gereden. De hoogste bergketen in het zuidwesten van Cuba. Het is ook de locatie van waaruit Fidel Castro de revolutie leidde. Hij deed dit samen met zijn broer Raul en Che Guevara.

We verbleven op een kampement waar al van te voren werd gezegd dat niet iedere hut water zou hebben. Dat bleek dan ook direct zo te zijn. De kikkers gaven een concert. De krekels kraamden gevaar signalen uit. We hebben ons bekend gemaakt in de nabije omgeving met veel natuur. Er was ook een tropische regenbui. Niet de eerste, maar wel de hevigste tot dan toe van de reis.

Die avond hadden we diner met natuurlijk een plaatselijk bandje. Dit bandje bleek later een goede band te zijn. Als je nummers op aanvraag kan spelen en goed, dan ben je een goeie band. Veel bekende Spaanstalige liedjes werden gespeeld. We hoorden ook de bekende nummers die we al de hele vakantie van iedere band te horen kregen.

De volgende ochtend stonden drie taxi’s klaar. Ze zouden ons brengen naar het startpunt van de tocht naar ‘Commandancia la Plata’. Deze tocht van 3 kilometer over stenen en modder wordt aangegeven als middelzwaar tot zwaar. Na 1,5 kilometer was er een stop bij het huis van een boerenfamilie. Zij steunden Fidel Castro vanaf het begin. De laatste 1,5 kilometer was wat zwaarder. Er zat ook meer stijging in en het ademen ging toch wat lastiger dan dat wij gewend zijn. Gezien mijn conditie niet meer top is, werd het voor mij toch iets lastiger dan voor andere in de groep. Al met al hebben we het allemaal wel gehaald. We hebben enkele hutten gezien waaronder een museum, keuken en de hut van Fidel Castro. In zijn hut staat het originele bed en koelkast. Het huis kan via de zijkant betreden worden. De normaal uitziende trap is namelijk een val voor de vijand.

De terugweg verliep een stuk sneller. Onderweg nog wel even gestopt, want we kregen koffie en bananen. Wat zijn die bananen op Cuba toch lekker. Veel lekkerder dan wat we in Nederland kennen. Eenmaal terug op het kampement konden we gelukkig een douche nemen in ons eigen huisje. Dat was wel nodig, want natuurlijk zat ik onder de modder. De avond werd in stijl afgesloten met het zelfde bandje.

Tijdens deze avond zette ik de reisgroep te kijk met mijn danskunsten. Ik deed dit door met een Cubaans meisje de merengue te dansen. Nadat het grootste deel van de groep al naar bed was, luisterden we naar wat unplugged liedjes. De band en enkele groepsleden speelden voor ons. Dat klonk behoorlijk goed.

Sierra Maestra – Bayamo – Santiago de Cuba

De volgende ochtend verlieten we de Sierra Maestra. We gingen op weg richting de stad van de Son muziek, Santiago de Cuba. De stad waar het net altijd een paar graden warmer is. Met een tussenstop in Bayamo om koffie en taart te eten. Er was namelijk 1 in onze groep jarig en dat moest even gevierd worden. Verder zijn we nog wat rond wezen lopen, maar Bayamo was verder niet zo heel levendig op die dag. Op het plein is een beeld te zien van Perucho Figuerdo. De schrijver van het Cubaans volkslied met tevens het lied in tekst en muzieknoten.

Na Bayamo vervolgde we de weg naar Santiango met nog een tussenstop bij de cathedraal ‘El Cobre’. Deze kathedraal is ooit bezocht door Paus Johannes Paules II. In de directe omgeving is een oud klooster. Er is ook een mijn van waaruit ooit de Spanjaarden het koper haalden. Hierover bestaan een aantal legendes.

Eenmaal aan gekomen in Santiago waren de enkele graden direct te voelen. De vochtige lucht maakte plaats voor een wat drogere en zonder iets te doen, brak het zweet al uit. We stopte om wat te eten bij Parque Cespedes. Een plein waar veel mensen van alles doen. Een oude man loopt wat rond en speelt muziek als hij denkt dat er toeristen in de buurt zijn. Aan zijn manier van doen, lijkt het alsof de man niet goed kan zien. Maar hij heeft het ritme zeker niet verleerd.

We hadden wat rondgewandeld en ingecheckt in het hotel. Die avond gingen we eten in een paladar op het dak van een huis. Vanuit hier hadden we mooi uitzicht op Santiago in het donker. De sterren en de volle maan waren goed zichtbaar aan de heldere hemel. De kreeft was heerlijk!

Santiago de Cuba – Santa Clara

De volgende dag was een volledige dag in Santiago. Voor ochtend stond een tour bij verschillende bekende gebouwen gepland. De eerste was het fort ‘El Morro’. Dit fort werd vroeger gebruikt door de Spanjaarden om piraten, Nederlanders, Engelse en andere grote zeevaarders tegen te houden. De kanonnen en kogels zijn nog steeds zichtbaar in het fort. De torens zijn van een bekende vorm. Deze heb ik eerder gezien in Puerto Cabello, Venezuela.

Na dit bezoek, was een bekend begraafplaats aan de beurt. Misschien wel de belangrijkste van heel Cuba, want hier de ligt de vader des vaderland van de Cubanen, Jose Marti. De vader des vaderlands ligt begraven op ‘Cementerio de Santa Ifigenia’. Jose Marti zijn mausoleum heeft een groot deel van de dag bewaking van het Cubaans leger. Twee soldaten houden de wacht voor een half uur en worden om het half uur met een korte ceremonie verwisseld.

Op de begraafplaats ligt tevens de zoon van de oprichter van Bacardi. Het wereldberoemde rum merk. Compay Segundo ligt hier ook begraven. Naast Ibrahim Ferrer was hij 1 van de bekendste van de Buena Vista Social Club.

Als laatste bezochte we de Moncada kazerne. Hier luidde Fidel Castro eigenlijk zijn revolutie in. De aanval mislukte, en Fidel werd gevangen genomen. Later werd hij verbannen naar Mexico. Het museum toont met foto’s en tekeningen hoe het er in de kazerne aan toe ging. Het belicht het verhaal van de aanval van Fidel Castro.

Na een educatieve ochtend hebben we middag alleen maar bij het zwembad van het hotel gelegen. We speelden een potje volleybal in het water met de Cubaanse gasten van het hotel. Dat was erg ‘temperamentvol’ spelletje volleybal.

De volgende ochtend stond een reisdag op het programma. We moesten namelijk 9 uur rijden om in de avond aan te komen in Santa Clara. Gelukkig was dit de enige reisdag in het hele programma en ben ik wel wat gewend na Venezuela en Canada. Eenmaal die avond aangekomen hebben we ons ingechecked. Daarna zijn we wezen eten in een paladar ‘El Sabor Latino’. We hebben de avond geëindigd met een paar drankjes in Teatro La Candad.

Santa Clara – Varadero

De volgende dag was het een beetje Che Guevara dag. We zijn op de plek geweest waar hij “de slag om Santa Clara” heeft gewonnen. Deze slag heeft er voor gezorgd dat voormalig dictator Batista op de vlucht sloeg. Che en zijn mannen hebben bij Santa Clara een trein laten ontsporen met reserve troepen. Daarna zijn we bij het beeld van Che geweest waarbij hij loopt met een kind op z’n arm. Een schitterend beeld met veel details over zijn leven.

Als laatste zijn we bij het museum en mausoleum geweest van Che. Hier was in beeld en woord te zien hoe zijn leven verliep tot aan zijn dood in Bolivia. Op het plein van de Revolutie staat een levensgroot beeld met een wapperende Cubaanse vlag.

Na deze Che ochtend was het tijd om Santa Clara te verlaten en naar Varadero te gaan. Op de dag van aankomst hebben we met de hele groep een all-inclusive optie genomen. Zo konden we de laatste dagen zorgeloos doorbrengen aan de zee en aan het zwembad met… natuurlijk een cocktail.

Varadero – Terugreis

De laatste 2 dagen was er dus geen educatief programma, maar gewoon doen wat je zelf wilt. Een avond stappen in Casa de la Musica in Varadero was leuk, maar niet zo als in Trinidad. Verder heb ik bij Varadero 2 duiken gemaakt en hebben we verder ons vermaakt bij het hotel. Voornamelijk in het zwembad gelegen, hamburgers gegeten en cocktails gedronken.

De laatste dag reden we vanuit Varadero richting Havana met een tussenstop bij Puente Bacunayagua. Een brug die over een rivierkloof heen gaat met een schitterend uitzicht. Gieren vliegen onder je en boven je bij het uitkijkpunt. Dit uitkijkpunt heeft trouwens heerlijk verse Pina Colada. Zo vers dat ze de kokosnoten onder je neus door midden hakken.

Na deze laatste tussenstop moesten we alleen nog maar richting Havana Jose Marti International Airport rijden. Daar checkten we in en maakten ons klaar voor de terugreis via Parijs. De terugreis verliep voorspoedig. Bij aankomst was het weer even wennen om van 30 graden naar 15 graden Celsius te gaan.

De afgelegde route in Cuba ziet er als volgt uit: